ทำไมต้องมี Air Vent Valve ในระบบท่อ 💨💦

ทำไมต้องมี

Air Vent Valve ในระบบท่อ

การติดตั้ง Air Vent Valve (วาล์วระบายอากาศ) ในระบบท่อถือเป็นเรื่องที่ “มีความสำคัญมาก” ในงานวิศวกรรมเพราะในระบบท่อที่ส่งของเหลวหรือไอน้ำ มักจะมีอากาศเข้าไปปะปนอยู่เสมอ ซึ่งอากาศเหล่านี้คือตัวการสำคัญที่ทำให้ระบบมีปัญหาได้

 เหตุผลหลักที่ต้องมี Air Vent Valve มีดังนี้:
1. ป้องกัน “Air Lock” (อากาศบล็อกทางน้ำ)
เมื่ออากาศสะสมตัวอยู่ในจุดที่สูงที่สุดของท่อ (High Point) มันจะกลายเป็น “โพรงอากาศ” ขนาดใหญ่ที่ขวางทางเดินของเหลว ทำให้น้ำไหลช้าลงหรือหยุดไหลไปเลยเหมือนมีกำแพงมากั้น ส่งผลทำให้ปั๊มต้องทำงานหนักขึ้นและเปลืองพลังงานมากขึ้น

2. ป้องกันความเสียหายจาก “Water Hammer” และ “Air Hammer”
อากาศมีความสามารถในการอัดตัว (Compressible) ได้ดีกว่าน้ำ เมื่อปั๊มทำงานหรือมีการปิด-เปิดวาล์วฉับพลัน พลังงานจะไปสะสมที่ฟองอากาศเหล่านั้น และเมื่อฟองอากาศเคลื่อนที่ไปกระแทกกับส่วนโค้งของท่อหรือวาล์วตัวอื่น จะเกิดแรงกระแทกมหาศาลที่อาจทำให้ ท่อแตกหรือข้อต่อหลุด ได้

3. ป้องกันการกัดกร่อน (Corrosion)
อากาศประกอบด้วยออกซิเจน ซึ่งเป็นตัวการสำคัญที่ทำให้เกิด สนิม ภายในท่อเหล็ก หากไม่มีวาล์วระบายอากาศออก ออกซิเจนจะกัดกร่อนผนังท่อจากภายในจนบาง และรั่วในที่สุด

4. ป้องกันท่อยุบตัว (Vacuum Relief)
ในจังหวะที่เราเดรนน้ำออกจากท่อ (Draining) หากไม่มีอากาศเข้าไปแทนที่น้ำที่ไหลออก จะเกิดสภาวะ “สุญญากาศ” (Vacuum) ภายในท่อ ซึ่งแรงดันบรรยากาศภายนอกอาจจะกดท่อจน “บี้แบน” หรือยุบตัวลงได้ Air Vent Valve บางรุ่นจึงทำหน้าที่เติมอากาศกลับเข้าไปในจังหวะนี้ด้วย

 ตำแหน่งที่ควรติดตั้ง 
เพื่อให้ Air Vent Valve ทำงานได้เต็มประสิทธิภาพที่สุด ควรติดตั้งที่:
● จุดสูงสุดของระบบท่อ (System High Points): เพราะอากาศเบากว่าน้ำ และจะลอยขึ้นที่สูงเสมอ
● หลังปั๊มน้ำ: เพื่อดึงอากาศที่อาจเล็ดลอดเข้ามาจากทางดูด (Suction)
● บริเวณแนวท่อที่มีการเปลี่ยนระดับ: เช่น จุดที่ท่อข้ามคลองหรือข้ามถนน

 สรุปความแตกต่างของ Air Vent ในแต่ละระบบ
ระบบท่อ: ระบบน้ำประปา
ปัญหาหลักหากไม่มี Air Vent: Air Lock / Water Hammer
ผลกระทบที่ตามมา: น้ำไหลไม่แรง, ท่อแตกบ่อย

ระบบท่อ: ระบบไอน้ำ (Steam)
ปัญหาหลักหากไม่มี Air Vent: อากาศกั้นความร้อน (Air Film)
ผลกระทบที่ตามมา: เครื่องจักรความร้อนไม่ขึ้น, เปลืองเชื้อเพลิง

ระบบท่อ: ระบบน้ำเสีย
ปัญหาหลักหากไม่มี Air Vent: ก๊าซมีเทนสะสม
ผลกระทบที่ตามมา: กลิ่นเหม็น, เสี่ยงการระเบิด, ท่อกัดกร่อน